Batak

 

Het was 2002: voor het eerst kwamen we in Batak… Een prachtig, authentiek dorpje met zo'n 3.500 inwoners in het Rodopi-gebergte in het zuiden van Bulgarije… Voor het eerst ook zagen we de afgelegen plek in de bergen waar 100 mannen met een verstandelijke handicap in een staatsinstelling leefden in erbarmelijke omstandigheden. De plaatselijke oudervereniging Egida was op zoek naar een buitenlandse partner om verandering te brengen in de slechte leefomstandigheden van deze mannen. Ze kwamen bij het MPC Sint-Franciscus terecht... We werden geraakt door wat we zagen... Uiteindelijk gingen we met hen en met de gemeente Batak een partnerschap aan.

Ons gezamenlijk doel was de realisatie van een huis in het dorp voor 8 mannen van de instelling. Het was een moeizaam proces in een logge Bulgaarse bureaucratie. Vanuit het MPC Sint-Franciscus begeleidden we dit proces: we deelden onze visie omtrent mensen met een handicap en gaven adviezen vanuit onze eigen ervaring. We steunden het project ook financieel met sponsorgelden.

De mannen namen in oktober 2004 hun intrek in hun nieuwe huis, het werd voor hen een echte "thuis". Het verhaal van de "grouphome" werd een succesverhaal! Het kreeg sindsdien reeds vele keren navolging in Bulgarije.

De grouphome is gelegen middenin het dorp Batak. De 8 mannen hebben daar nu een goed leven, ze leven in de maatschappij en niet meer erbuiten zoals vroeger.

Ze leren, stap voor stap, hun eigen leven zinvol maken. Ze zorgen mee voor de maaltijden, houden het huis proper, werken in de tuin, gaan naar het dorp, doen zelf de boodschappen, de was en de plas, hebben contact met hun familie…. Drie van hen gaan zelfs buitenshuis werken als vrijwilliger: ze helpen in de bibliotheek of doen klusjes bij mensen thuis. Ze leren zo keuzes maken en worden meer verantwoordelijk voor hun eigen leven.

Dit alles kan, omdat ze begeleid worden door een enthousiast team en door onze projectleidster ter plaatse, Teodora.

We zijn nog volop actief in Batak, maar trekken de laatste jaren vooral de kaart van training en opleiding. De begeleiders, zowel in het huis als in de instelling,  zijn mensen van goede wil, maar zonder specifieke opleiding en met te weinig kennis van zaken. Daarom startten we in april 2009, samen met enkele gedreven professoren van de universiteit van Plovdiv, een trainingsprogramma voor het team van het huis en het personeel van de grote instelling. Het was een basisopleiding voor 45 laaggeschoolde begeleiders, met aandacht voor kennis over het gewone én het specifieke van mensen met een handicap en vooral hoe je dit in de dagelijkse begeleiding kan vertalen. Een beter leven voor deze mensen, daar draait het allemaal om.

In 2010 vond er een uitwisselingsproject plaats tussen 5 personeelsleden van het MPC, 5 personeelsleden van Batak en 5 studenten van de universiteit. Het project maakte verbindingen tussen mensen die met dezelfde zorg voor mensen met een handicap doordrongen waren, in Bulgarije én in België. Bovendien trok dit initiatief, door de betrokkenheid van de studenten, een wissel op de toekomst. Het was en is nog steeds intensief en ontzettend boeiend!

In 2012 werd een dagcentrum gerealiseerd. De gemeente Batak renoveerde een vroeger kinderdagverblijf en kreeg de werkingsmiddelen van de overheid toebedeeld, mede door de garantie van ons stevig partnerschap. Wij investeerden, door middel van sponsorgelden, in de infrastructuur van het gebouw. Ook de bus, die de bewoners van de instelling dagelijks naar het centrum brengt, werd door ons gefinancierd.

In 2013 was er een uitwisseling/training door 2 ergotherapeuten van het begeleidingscentrum Sint-Franciscus en van Zonnelied. Het was boeiend om samen met het onervaren, maar gedreven team te zoeken naar activiteiten op maat van de volwassen gebruikers!

In 2014 startten we met het professorenteam van de universiteit van Plovdiv een onderzoek naar de noden van de zwakste bewoners van de instelling in Batak. Ook enkele jonge mensen die de voorbije jaren bij ons in België stage liepen, werkten aan dit onderzoek mee. Vervolgens werd er samen met de opvoeders besproken hoe ze met weinig personeel (1 persoon voor 20 mannen met een matig tot ernstig verstandelijke handicap, met gedrags- en emotionele problemen!) in de dagdagelijkse dingen toch een beetje kunnen tegemoetkomen aan wat de bewoners nodig hebben.

Al deze grote veranderingen in de gehandicaptenzorg zijn niet evident, zeker niet in de harde Bulgaarse samenleving. De moedige Bulgaren die hieraan meewerken, kunnen dit niet alleen. We kozen de voorbije 12 jaar steeds voor vernieuwende initiatieven met als rode draad: kleinschaligheid, partnerschap met mensen die willen veranderen, uitwisseling op de werkvloer en tenslotte veel ruimte voor de Bulgaren zelf. Zij zijn de enigen die het verschil kunnen maken in hùn samenleving en op hùn manier. En dit willen we ten volle blijven ondersteunen!

 

Beeldmateriaal:

De instelling in Batak

De grouphome in Batak